علی مرادی مراغه ای

علت اینکه رضاشاه نمی نویسم بخاطر اینکه به هر دوره از زندگی او که پرداخته میشود باید از عنوانی که در همان دوره داشته استفاده شود او در این زمان رضا شصت تیرچی نامیده میشد بنابراین نمی توان نوشت که «رضاشاه در جنگ با ستارخان….»

او در سال ۱۲۷۰ ش، در سن چهارده سالگى، به کمک دایى ‌اش وارد «بریگاد قزاق» شد و زندگى نظامى وى ابتدا به صورت ذخیره و به عنوان پیادۀ قزاق در فوج اول قزاقخانه آغاز شد. نخستین منصب او سمت وکیل ‌باشى (جانشین و قائم‌مقام فرمانده) گروهان «شصت تیر» بود که بعدها به فرماندهى آن رسید و به رضاخان شصت ‌تیرچی معروف شد.

این شصت تیرها(مسلسل) را مظفرالدین شاه در سفر خود از فرانسه خریده بود، و نخست بار ‌بود که در ایران شصت تیر بکار میرفت و «فرمانده این شصت تیرها رضاخان سواد کوهى مى‌ بود»( کسروی، تاریخ مشروطه ایران…ص۸۲۴)

کسروی می نویسد:«عین الدوله یکدسته از قزاق را با یک شصت تیر بسرکردگى رضاخان سواد کوهى(رضا شاه پهلوى) بقراملک فرستاده…»( تاریخ مشروطه ایران…ص ۸۵۵)

کسروی در مورد کاربرد این مسلسل ها در جنگ تبریز می نویسد«تفنگها و فشنگهایى که مظفرالدین شاه در چهار سال پیش در آخرین سفر خود به اروپا بکارخانه‌ هاى فرانسه سفارش داده بود، این زمان به تهران میرسید و محمدعلى میرزا به سپاهیان بخشیده بسر تبریز میفرستاد.

تفنگ هاى «لوبل» که در تبریز بنام «سه تیر» شناخته گردید آخرین بیرون دادۀ کارخانه‌ هاى فرانسه مى ‌بود و قشنگترین تفنگها بشمار میرفت. بیشتر دولتیان از این تفنگ، یا پنج تیر بدوش میداشتند، ورندل و تفنگهاى کهنه دیگر دیده نمیشد. از آنسوى دسته ‌هاى قزاق چند شصت تیر (مسلسل) میداشتند که آنها را نیز از فرانسه خریده بودند، و گویا نخست بار مى ‌بود که در ایران شصت تیر بکار میرفت.

روزنامه حبل‌المتین نیز، در همان ایام ضمن انتشار اخبار انقلاب و جنگهای ستارخان با قوای استبداد و مسلسل ‌چی رضاشصت ‌تیر! از شهادت ۲۰زن مسلح در لباس مردانه در نبردهای تبریز خبر داده و نوشته بود: در میان آن شیرزنان مبارز، از دختران ۱۳ساله تا زنان کهن‌ سال ۶۰ساله دیده میشد.

قوای ستارخان که در اکثر جنگها پیروز میدان بودند اما بخاطر برتری همین مسلسلها، مجبور به عقب نشینی میگردند. اسماعیل امیرخیزی که در جنگهای تبریز همیشه همراه ستارخان بوده در کتاب خود مینویسد:

«شب ۱۳ذیقعده من در اردوی عین ‌الدوله در باسمنج بودم چون صدای تفنگ از هرجا بلند شد و جنگ شدت گرفت…(در نبردهای آن شب) یکی از دلایل عقب‌نشینی مجاهدان تبریز، شدت کار مسلسل قزاقخانه بود که فرماندهی آن را نایب اول، رضاخان(همان رضاشاه بعدی) به‌عهده داشت. پس از اتمام جنگ و عقب‌نشینی تبریزیان، رضاخان به‌دستور عین ‌الدوله به درجه سلطان دومی ارتقاء یافت»

بنابراین، این اولین بار است که نام رضاشاه در تاریخ ایران شنیده میشود و قبل از این، در هیچ کتاب تاریخی نام او شنیده نشده بود.

آن‌ روزها اسمش «رضا شصت ‌تیر» بود یعنی فرمانده یک گروه مسلسلچی در اردوی استبداد محمدعلی شاه که از تهران برای مقابله با مشروطه خواهان تبریز اعزام گشته بود…

تصویر رضاخان در پشت مسلسل که به احتمال زیاد در جنگ با ستارخان و مشروطه خواهان تبریز برداشته شده:

 

@Ali_Moradi_maragheie