درباره ی هونها پژوهش ها و مناقشات فراوانی وجود دارد. برخی نویسندگان آنها را مغول و یا مغول ترک پنداشته اند حال آنکه پژوهشهای اخیر ، ترک بودن آنها را به اثبات رسانده است.

ج.مارکورات(۱۹۳۰) ، پ.پنلیوت (۱۹۲۰) ، او.فرانک(۱۹۳۰) ، ک.نمت(۱۹۳۰) ، رنه گروسه(۱۹۴۱) ، و.ابرهارد(۱۹۴۲) و ج.کلاوزن(۱۹۶۰) و دیگران با در نظر گرفتن زبان ، آداب و رسوم هونها آنان را ترک معرفی کرده اند.

طبقه حاکم این مردم خود را هون یا خون نامیده اند. هون در زبان ترکی باستان به معنای مردم یا قبیله به کار رفته همچنان که اکنون نیز در میان ما اصلاح ائل و گون رایج است.

هونها به سه قسمت تقسیم می شوند :

هونهای آسیا ، هونهای اروپا و هونهای سفید یا هپتالها یا هیاطله