ائل اوبا – در منابع شيعه صدور فرمان شهادت امام حسین علیه السلام توسط يزيد، امري قطعي است، اما اینکه در منابع اهل سنت هم به این موضوع پرداخته شده یا نه؟ سوالی است که به آن پاسخ خواهیم داد.

در ميان علماي اهل سنت افراد اندكي همچون عبدالمغيث حنبلي و ابن تيميه سعي نموده اند از يزيد جانبداري كنند و او را بي‌گناه جلوه دهند و يا حداقل او را شخصي نشان دهند كه توبه نموده اما عده ديگري ا ز علمای اهل سنت همانند شيعه معتقدند که فرمان قتل امام حسین علیه السلام توسط یزید بن معاویه صورت گرفته است. البته گزارش­هاي تاريخي اهل سنت در اين زمينه به چند دسته تقسيم مي­شود.

۱ـ صدور فرمان شهادت قبل از حركت امام عليه السلام به مكه.

۲ـ‌ صادر شدن دستور شهادت امام عليه السلام به والي كوفه.

۳ـ بيان اصل فرمان به شهادت آن حضرت فارغ از زمان و مكان و اشخاص.

صدور فرمان قبل از حركت امام عليه السلام به مكه

از جمله منابعی که در اين زمينه سخن گفته است، کتاب الفتوح ابن عثم کوفی (متوفاي ۳۱۴ هـ.ق) است وی نقل می­کند یزید طی نامه ای به والی مدینه دستور شهادت امام حسين عليه السلام را صادر كرد:

وليكن مع جوابك إليّ رأس الحسين بن عليّ، فإن فعلت ذلك فقد جعلت لك أعنّة الخيل، ولك عندي الجائزةّ والحظّ الأوفرّ والنعمة واحدة والسلام.

به همراه پاسخ این نامه سر حسین (علیه السلام)  رامیخواهم اگر چنین کردی پاداش خوبی نزدما خواهی داشت.

الفتوح ،ج ۳،جزء ۵، ص۱۸

دستور شهادت امام عليه السلام به والي كوفه

ابن اثیر جزري يكي ديگر از علماي اهل سنت، پیرامون این‌که چرا عبیدالله بن زیاد دست به چنین جنایت زده؛ به نقل از وي چنين می نویسد:

أما قتلي الحسين فإنه أشار علي يزيد بقتله أو قتلي فاخترت قتله

یزید مرا بين كشته شدن خودم و كشتن حسين مخير نموده بود و من بين کشته شدن خودم وحسین(علیه السلام )  كشتن حسین (علیه السلام )را انتخاب كردم.

أبو الحسن علي بن أبي الكرم محمد بن محمد بن عبد الكريم الشيباني الوفاة: ۶۳۰هـ ، الكامل في التاريخ  ج ۳ ، ص ۴۷۴ ، ناشر : دار الكتب العلمية – بيروت – ۱۴۱۵هـ ، الطبعة : ط۲ ، تحقيق : عبد الله القاضي

قرمانی يكي ديگر علماي اهل سنت، معتقد است يزيد به عبیدالله بن زياد دستور داد كه امام حسین علیه السلام را به شهادت برساند:

و بلغ الخبر الي يزيد فولي العراق عبيد الله بن زياد و امره بقتال الحسين.

یزید دستور قتل حسین بن علی را به والی عراق (عبیدالله) داد.

القرماني، احمد بن يوسف، المتوفي :‌ ۱۰۱۹، اخبار الدول و آثار الاُوَل في التاريخ، ج ۱، ص ۳۲۰،  تحقيق: احمد حطيط – فهمي سعد، ناشر : عالم الكتب.

ابن اعثم كوفي نيز با بياني ديگر به شرح اين ماجرا مي پردازد :

فكتب عبيد الله بن زياد إلى الحسين : أما بعد يا حسين ! فقد بلغني نزولك بكربلاء ، وقد كتب إلي أمير المؤمنين يزيد بن معاوية أن لا أتوسد الوثير ولا أشبع من الخبز ، أو ألحقك باللطيف الخبير أو ترجع إلى حكمي وحكم يزيد بن معاوية – والسلام.

عبيد الله بن زياد به امام حسين عليه السلام در نامه اي نوشت : اي حسين ! به من خبر رسيده كه در كربلا منزل گزيده اي، يزيد بن معاويه نيز براي من نوشته است بر بالشي تكيه ندهم و از نان سير نشوم [كنايه از اينكه به سرعت به مساله شما رسيدگي كنم] تا اينكه يا تو را به خداوند ملحق كنم يا اينكه حكم من و يزيد بن معاويه را بپذيري. والسلام.

الفتوح – أحمد بن أعثم الكوفي – ج ۵ ص ۸۴- ۸۵؛ مطالب السؤول في مناقب آل الرسول ( ع ) – محمد بن طلحة الشافعي – ص ۴۰۰؛‌ مقتل الحسین، خوارزمی، ج ۱ ، ص ۳۴۰، محقق : محمد السماوی، ناشر: انوار الهدی، قم، چاپ اول، ۱۴۱۸ هـ.ق.

همانطور كه در ابتداي مقاله آمد، ابن اعثم نقل كرد كه یزید طی نامه ای به والی مدینه دستور شهادت امام حسين عليه السلام را صادر كرد و در اينجا نقل مي كند عبيدالله بن زياد والي كوفه نيز چنين دستوري داشته است كه اين خود حكايت از اين دارد كه يزيد نه يك بار بلكه دو بار فرمان شهادت امام حسين عليه السلام را صادر كرده است.

 

فرمان به شهادت فارغ از زمان و مكان و اشخاص

در گزارش هاي تاريخي ديگر تنها به ذكر شهادت امام حسين عليه السلام به دستور يزيد، اكتفا شده و پيرامون اينكه اين فرمان در كجا و نسبت به چه شخصي و يا در چه مكاني صادر شد، سخني به ميان نيامده است.

شمس الدين ذهبی از دیگر بزرگان اهل سنت، دلیل روگردانی وکینه مردم نسبت به یزيد را اینگونه توصیف میکند:

قلت : ولما فعل يزيد بأهل المدينة ما فعل، وقتل الحسين وإخوته وآله، وشرب يزيد الخمر ، وارتكب أشياء منكرة ، بغضه الناس ، وخرج عليه غير واحد ، ولم يبارك الله في عمره

به خاطر جرمهايي كه يزيد نسبت به اهل مدينه مرتكب شد [واقعه حره] و به شهادت رساندن [امام] حسین [عليه السلام] وبرادرنش و شرابخواري و انجام هر عمل زشت و منكری، مردم کینه یزید را به دل  گرفتند و افراد زيادي بر او خروج كردند و خداوند عمرش را مبارك نگردانيد.

شمس الدين محمد بن أحمد بن عثمان الذهبي الوفاة: ۷۴۸هـ ، تاريخ الإسلام  ج ۵ ، ص ۳۰، ناشر : دار الكتاب العربي – لبنان/ بيروت – ۱۴۰۷هـ – ۱۹۸۷م ، الطبعة : الأولى ، تحقيق : د. عمر عبد السلام تدمرى

ابن جوزی نيز به همين مطلب معترف است با این تفاوت که در ادامه یزید را لعنت مي كند؛ چنانچه سبط بن جوزي (نوه دختري او) به نقل از اساتیدش مي نويسد:

و حکى لی بعض اشیاخنا عن ذلک الیوم: ان جماعة سألوا جدی عن یزید فقال ما تقولون فی رجل ولّی ثلاث سنین فی السنة الأولى قتل الحسین فی الثانیة أخاف المدینة و اباحها و فی الثالثة رمى الکعبة بالمجانیق و هدمها، فقالوا نلعن فقال فالعنوه.

بعضي از اساتیدم براي من آن روزي را حكايت كردند كه از جد من پيرامون يزيد سؤال كردند؛ جدم پاسخ داد : نظر شما درباره مردي كه سه سال حكومت كرد اما در سال اول حسین [عليه السلام] به شهادت رساند و در سال دوم به مدینه حمله کرد و سه روز [تصرف در جان و مال و ناموس مردم] مدينه را براي سربازانش حلال دانست و در سال سوم کعبه را با منجیق تخریب کرد؟! آن جماعت گفتند چنين فردي را لعنت مي كنيم ، جد من نيز گفت لعنتش كنيد.

سبط بن الجوزي الحنفي، يوسف بن قزغلي ، تذكرة الخواص الأمة في خصائص ائمة عليهم السلام، صص ۲۹۱-۲۹۲، ناشر : مكتبة نينوي الحديثة، تهران.

آري! دوران چهارساله یزید سرشار از جرم و جنايت و وقایع اسف بار بود تا جايي كه یعقوبی، تاريخ نگار معروف به نقل از سعيد بن مسيب، دوره حکومت يزيد را دوراني شوم معرفي مي كند:

وكان سعيد بن المسيب يسمي سني يزيد بن معاوية بالشؤم في السنة الأولى قتل الحسين بن علي وأهل بيت رسول الله والثانية استبيح حرم رسول الله وانتهكت حرمة المدينة والثالثة سفكت الدماء في حرم الله وحرقت الكعبة

سعید بن مسیب ساليان خلافت يزيد را به ساليان شوم نامگذاري كرد؛ در سال اول امام حسين عليه السلام و اهل بيت رسول خدا صلي الله علیه و آله را به شهادت رساند؛ در سال دوم به حرم رسول خدا صلي الله علیه و آله هتك حرمت كرد و حرمت مدینه را شكست وسال سوم نیز در حرم الهي [مسجد الحرام] خونها ريخت و کعبه را به آتش کشید.

أحمد بن أبي يعقوب بن جعفر بن وهب بن واضح اليعقوبي الوفاة: ۲۹۲ ، تاريخ اليعقوبي  ج ۲ ، ص ۲۵۳، ناشر : دار صادر – بيروت. عمر رضا كهالة دانشمند اهل سنت پيرامون يعقوبي چنين مي نگارد: «وصنف كتبا جيدة منها تاريخ اليعقوبي» كتابهاي نيكويي به رشته تحرير درآورده است؛ يكي از آنها تاريخ يعقوبي است.

نتيجه گيري

از مطالبي كه گذشت دريافتيم كه طبق نظر شيعيان و اكثر اهل سنت فرمان شهادت امام حسين عليه السلام را يزيد بن معاويه صادر كرده است بر اساس منابع اهل سنت نه تنها يك بار بلكه صدور فرمان دو مرتبه صورت گرفته است. بنابراين بر كسي پوشيده نيست كه مقصر اصلي در اين واقعه اسفناك، شخص يزيد بن معاويه است.

منبع : موسسه تحقیقاتی ولیعصر (عج)